Verda Bulletin | 2023-1

Türk Ticaret Kanunu'nda tanımlanan kambiyo senetlerinden günümüzde en yaygın kullanılanı olan çek; kullanılamaz hale geldiğinde, kaybolduğunda, sahibinin elinden rızası dışında çıktığında, kısacası "zayi" olduğunda söz konusu çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesini önlemek amacıyla en kısa sürede "çek iptali davası" açılıp akabinde çek zayi ilanı verilmelidir.

Çekin zayi olması uygulamada sıklıkla rastlanılan bir problem olduğundan iptal davasını ve ilan sürecini genel hatlarıyla özetlediğimiz bültenimiz aşağıda yer almaktadır:

ÇEKİN ZAYİ OLMASI HALİNDE İPTAL DAVASI SÜRECİ

1. Görevli ve Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi:

Çek iptali davalarında görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleri iken yetkili mahkeme ise ödeme yerinin veya yetkili hamilin yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir.

2. İhtiyati Tedbir ve Ödemeden Men Yasağı:

Çek iptali davası açılırken dikkat edilmesi gereken önemli bir husus, çek ibraz edildiğinde bedelinin ödenmemesine dair ihtiyati tedbir kararı verilmesi ve ödeme yasağının çek muhatabı bankaya bildirilmesi taleplerinin de ileri sürülmesidir.

Bu talebin kanuni dayanağı, 6102 sayılı TTK’nın 818. Maddesidir. İşbu maddede poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çekler hakkında da uygulanacağı konusu düzenlenmiştir. Atıf yapılan maddelerden biri olan 6102 sayılı TTK’nın poliçeye ilişkin iptal başlıklı önleyici önlemleri düzenleyen 757. Maddesinin 1. Fıkrası ‘‘İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.’ hükmünü amirdir. Bunun üzerine mahkemece, zayi olduğu bildirilen çek hakkında, çek bedelinin % 15'i tutarında teminat yatırıldığı takdirde geçerli olmak üzere; T.T.K.' nun 757. madde hükmü gereğince önleyici tedbir niteliğinde çek bedellerinin başkalarına ödenmemeleri hususunda ödemekten men kararı verilmesine karar verilir.

3. Ticaret Sicil Gazetesinde İlan Verilmesi:

Daha sonra davacı, mahkemeye müracaat edip alacağı ilan metninin T.T.K.' nun 762.madde hükmü gereğince ilanını yaptırır. İlan metni T.T.K.' nun 35. madde hükmü gereğince Ticaret Sicil Gazetesinde birer hafta arayla olmak üzere üç kez ilan edilir.

İlanda, dava konusu çeklerle ilgili hak iddiasında bulunanların ilk ilan tarihinden başlayarak üç aylık hak düşürücü süre içerisinde mahkemeye başvurmaları, çek aslını ibraz etmeleri, belirtilen başvuru yapılmadığı takdirde mahkemece belgenin iptaline karar verileceği hususu ilan edilir.

4.Çekin İptali:

Çek süresi içinde mahkemeye getirilirse, davacıya iade davası açması için süre verilir. Süresi içinde mahkemeye getirilmediğinde ise mahkeme çekin iptaline karar verecektir.

Özetle; çek kaybolduğunda, yandığında, yırtıldığında kısacası kullanılamaz hale gelerek zayi olduğunda hak kaybına uğrama ihtimalini bertaraf etmek amacıyla hiç vakit kaybetmeden zayi olan çekin iptali için çek iptal davası açılıp, yukarıda anlatılan süreç dahilinde söz konusu çek iptal ettirilmelidir.

Bülten içeriği genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Detaylı bilgi ya da spesifik sorun veya sorularınız için hukukçunuza danışınız.