➡️ ANAYASA MAHKEMESİ, ÖZEL HUKUK TÜZEL KİŞİLERİ BAKIMINDAN DİKKAT ÇEKİCİ BİR KARARA İMZA ATTI.
➡️ 21 Kasım 2024 tarihli Resmi Gazete’de, Anayasa Mahkemesinin 24/9/2024 tarihli ve 2024/78 E. 2024/164 K. sayılı kararı yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesi; Diyarbakır 3. İdare Mahkemesi’nin, Hukuk Muhakemeleri Kanunu 334. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkralarının Anayasa’nın 36. maddesine aykırı olduğu yönündeki itirazını ve iptal talebini değerlendirmiştir.
➡️ 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 334. maddesi,
“(1) Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.
(2) Kamuya yararlı dernek ve vakıflar, iddia ve savunmalarında haklı göründükleri ve mali açıdan zor duruma düşmeden gerekli giderleri kısmen veya tamamen ödeyemeyecek durumda oldukları takdirde adli yardımdan yararlanabilirler.
(3) Adli yardım, daha önce yapılan yargılama giderlerini kapsamaz” hükmünü havidir.
Anayasa Mahkemesi, 1 numaralı fıkra bakımından yetkisiz olduğuna hükmederek talebi reddetmişse de 2 numaralı fıkra bakımından esastan inceleme kararı vermiştir.
➡️ Anayasa Mahkemesi’nin söz konusu itiraza yönelik incelemeleri neticesinde; “Kamuya yararlı dernek ve vakıflar” dışındaki özel hukuk tüzel kişilerinin Kanun’da öngörülen şartlar oluştuğu halde yalnızca tüzel kişi olmaları nedeniyle adli yardım kurumundan yararlandırılmamalarının meşru amacı bulunmadığını ve kuralla mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlamanın ölçülü olmadığını ifade etmiş ve söz konusu nedenlerle kuralın Anayasa’nın 13. ve 36. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle hükmün iptaline karar vermiştir.
➡️ Karşı oy gerekçesinde, kamu yararına çalışan dernekler ile gelirinin yarısından fazlasını kamu görevi niteliğindeki işlere harcayan vakıflar ile bu niteliğe haiz olmayan dernekler ve vakıflar bakımından ayrım yapılmasının zorunlu olduğu, kamu yararını haiz dernek ve vakıfların ticari işletmelerini bir ticaret şirketi (tüzel kişi) eliyle işletmeleri halinde bunların tacir sayılamayacağından sebeple kamu yararı niteliğini haiz olmayan dernekler ile vakıfların adli yardım talebinde bulunmalarının söz konusu olmayacağı ifade edilmiştir.
➡️ Karar, Resmi Gazete’de yayımlanması itibariyle dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir.
Karar için: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/11/20241121-8.pdf