2025 EU Gender Equality Compliance

Kurumsal Yönetim Kurullarında Toplumsal Cinsiyet Dengesi: Yeni AB Yönergesi Hakkında Genel Bir Bakış

2024 yılının sonunda yürürlüğe giren Kurumsal Yönetim Kurullarında Toplumsal Cinsiyet Dengesi Yönergesi, Avrupa Birliği genelinde liderlik rollerinde toplumsal cinsiyet eşitliğine ulaşılması için önemli bir adımı temsil etmektedir.

Aynı zamanda toplumsal cinsiyet eşitliği, ekonomik büyümeyi ve sosyal uyumu destekleyen sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin temel taşlarından biri olarak kabul edilmiştir. Bu bağlamda, 2024 yılında yürürlüğe giren Kurumsal Yönetim Kurullarında Toplumsal Cinsiyet Dengesi Yönergesi, AB genelinde daha kapsayıcı ve şeffaf bir liderlik yapısı oluşturmayı amaçlıyor.

Temel Amaçlar ve Hedefler

Yönergenin hedefleri şunları içermekte:

Büyük halka açık şirketlerin yönetim kurullarında yönetici olmayan yöneticiler arasında temsil edilmeyen cinsiyetin %40 oranında temsil edilmesi.

Bu şirketlerdeki tüm yöneticiler arasında temsil edilmeyen cinsiyetin %33 oranında temsil edilmesi.

Üye Devletlerin, Yönergeyi ulusal mevzuatlarına entegre etmeleri için 28 Aralık 2024 tarihine kadar süre tanınmıştır. Şirketlerin bu hedeflere 30 Haziran 2026 tarihine kadar ulaşması gerekiyor.

Mevcut Toplumsal Cinsiyet Temsili ve Zorluklar

2024 itibariyle, AB genelinde yönetim kurulu üyelerinin %34'ünü kadınlar oluşturmaktadır. Ancak ilerlemenin hızı ülkeden ülkeye farklılık göstermekte:

Zorunlu toplumsal cinsiyet kotaları uygulayan ülkelerde kadın temsil oranı %39,6'dır.

Yumuşatılmış önlemler alan ülkelerde bu oran %33,8’dir.

Hiçbir eylemde bulunmayan ülkelerde ise bu oran yalnızca %17'dir.

Uygulama İçin Zorunlu Tedbirler

Bu hedeflere ulaşılması için Yönerge şu zorunlu tedbirleri öngörmekte:

1.Şeffaf Seçim Süreçleri

• Yönetim kurulu atamaları için net ve toplumsal cinsiyet açısından tarafsız kriterler.

• Eşit derecede yetkin adaylar arasından temsil edilmeyen cinsiyetin tercih edilmesi.

2.Hesap Verebilirlik ve Raporlama

• Başarısız adayların talebi üzerine yeterlilik kriterlerinin açıklanması.

• Yönetim kurullarının kompozisyonu, hedeflere ulaşılmasının önündeki engeller ve alınan tedbirler hakkında düzenli raporlama.

3.Uyumsuzluk Halinde Cezalar

• Üye Devletler tarafından belirlenecek etkili, orantılı cezalar, örneğin, para cezaları veya tartışmaya konu atamaların iptali.

4.Uyumluluğun Tanınması

• Toplumsal cinsiyet dengesi hedeflerine ulaşan şirketlerin listesinin yayınlanması.

• Toplumsal cinsiyet dengesini desteklemek, analiz etmek ve izlemek üzere organların atanması.

Avrupa Komisyonu’nun Rolü

Avrupa Komisyonu’nun, Yönerge’nin uygulamaya geçirilmesini yakından takip edeceğini ve Üye Devletlerin uyum için aldığı tedbirleri değerlendireceğini duyuruldu. Uyum süreçlerini tamamlamayan Üye devletlere karşı ihlal prosedürleri başlatılabileceği belirtilmiştir. Aynı zamanda komisyon, bu süreçte uyum sürecini desteklemek için atölye çalışmaları ve istişare toplantıları gibi etkinlikler düzenledi.

Daha Geniş Bir Bağlam ve Kamu Desteği

2024 tarihli Toplumsal Cinsiyet Kalıplarına Dair Özel Eurobarometre Araştırması, karar alma süreçlerinde toplumsal cinsiyet eşitliği için kamuoyunun güçlü desteğini göstermişti. AB vatandaşlarının %55’i, kadınların temsil eksikliğini gidermek için önlemler alınmasından yana görüm belirtmiştir. Ayrıca, Avrupa Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Enstitüsü (EIGE), ekonomik karar almada kadınların güçlenmesinde ilerleme kaydedildiğini bildirmişti.

Sonuç

Kurumsal Yönetim Kurullarında Toplumsal Cinsiyet Dengesi Yönergesi, AB’nin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisi 2020-2025 kapsamında önemli bir gelişme olarak dikkat çekmektedir. Net hedefler koyarak ve uyumluluk için güçlü mekanizmalar oluşturarak, yönerge daha kapsayıcı ve dengeli bir liderlik yapısının oluşmasını hedeflemektedir. Üye Devletler ve şirketler bu hedeflere ulaşmaya çalışırken, yönergenin etkisi, Eşitlik Birliği’nin oluşmasında kritik bir rol oynayacaktır.

Geleceğe Dair

Bu ilerlemenin üzerine inşa etmek amacıyla, Avrupa Komisyonu 2025 yılında Kadın Hakları İçin bir Yol Haritası sunmayı planladığını duyurdu. Bu girişim, kadınların liderlik rollerinde ve iş piyasasında güçlenmesini destekleyerek toplumsal cinsiyet eşitliği yönündeki ivmenin devamını sağlayacağını önemle vurgulamak isteriz.

Uyum ve Sürdürülebilir Kalkınma Bağlamında Değerlendirme

Avrupa Birliği tarafından uygulamaya alınan bu Yönerge, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sadece etik bir gereklilik olmadığını, aynı zamanda ekonomik ve sosyal sürdürülebilirlik için temel bir unsur olduğunu ortaya tekrar ortaya koymuştur. Uyum süreçleri açısından, şirketlerin ilk fırsatlarında gündeme alarak toplumsal cinsiyet dengesi hedeflerine ulaşmak için etkili ve net stratejiler benimsemeleri gerekmektedir. Bu uyum süreci, şirketlerin itibarını artırmanın yanı sıra çeşitliliğin sağladığı yenilikçi düşünce yapılarının gelişmesine de katkı sağlayacaktır. AB’nin bu konudaki liderliği, ülkemiz ve diğer ülkeler de için bir örnek teşkil etmekte ve küresel toplumsal cinsiyet eşitliği gündemine önemli bir katkı sunmaktadır.

Avrupa Birliği tarafından düzenli olarak yayımlanan ve güncellenmeye devam eden yönergelerde belirlenen hedeflere ulaşma sürecinde hukuki danışmanlık almak, şirketler için kritik bir öneme sahiptir. Yönergelerin getirdiği şeffaf seçim prosedürleri, raporlama yükümlülükleri ve uyum ihlalleri durumunda uygulanacak yaptırımlar, şirketlerin hukuki risklerini artırabilir. Bu nedenle, uzman hukuki destek, şirketlerin yönergeye uygun stratejiler geliştirmelerine, uyum süreçlerini etkin bir şekilde yönetmelerine ve olası ihlal durumlarında cezai yaptırımlardan kaçınmalarına yardımcı olacaktır.

Bülten içeriği genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Eğer uyum ve hukuki danışmanlık konularında daha fazla bilgi edinmek veya uyum süreçlerine dahil olmak isterseniz, hukukçunuza danışınız.